FRAMING · één beeld, verschillende verhalen

Inhoud

Wat zie je wanneer je naar een foto kijkt? En wat dénk je te zien?

Een persfoto lijkt een moment uit de werkelijkheid gewoon vast te leggen, maar vertelt nooit het volledige verhaal. Wie zijn de mensen op de foto? Waar bevinden ze zich? Wat gebeurde er vlak ervoor of erna? Waarom stond de fotograaf precies daar? Zonder context vullen we ontbrekende informatie vaak zelf in. Wat we zien, wat we denken te zien en wat we uiteindelijk geloven dat er gebeurd is, is niet noodzakelijk hetzelfde. Historische persfoto's van lunaparken vormen het vertrekpunt voor een onderzoek naar fotografie, journalistiek en beeldvorming. Hoeveel van wat we weten over een beeld hebben we er eigenlijk zelf bij verzonnen?

FRAMING is een kant-en-klaar zelfstandig lespakket dat door de leerkracht zelf in de klas wordt begeleid. Het kan ook worden ingezet als voortraject bij PLAYLAND.

Leerlingen werken in kleine teams met reproducties van historische persfoto's rond lunaparken en videogamecultuur. Eerst krijgen ze uitsluitend de foto te zien (geen datum, geen plaats, geen fotograaf, geen onderschrift) en maken ze bewust onderscheid tussen wat ze met zekerheid vaststellen en wat ze afleiden. Vervolgens kruipen ze in de huid van een journalist. Op basis van alleen de foto bedenken ze een krantenkop, onderschrift en kort artikel. Pas daarna wordt de oorspronkelijke context onthuld en leggen ze hun eigen versie naast het echte verhaal. Wat klopte, wat bleek anders en waar hadden ze een veronderstelling ongemerkt als feit voorgesteld? Vanuit die ervaring maken ze kennis met framing. Hoe een uitsnede, kop of onderschrift sturen hoe we naar een beeld kijken. Tot slot reist de historische persfoto naar vandaag. Leerlingen maken er een hedendaagse socialemediapost van en onderzoeken wat onderweg verloren gaat en hoe weinig nodig is om duizenden mensen met andere ogen naar hetzelfde beeld te laten kijken.

Aansluiting bij: geschiedenis · mediawijsheid · Nederlands · journalistiek

Educatieve meerwaarde: Leerlingen ontwikkelen kritische beeldgeletterdheid door zelf te ervaren hoe snel waarneming en veronderstelling door elkaar lopen in plaats van dat verschil enkel uitgelegd te krijgen. Ze leren vragen stellen die ook vandaag essentieel zijn. Wie maakte dit beeld, waarom en welke context ontbreekt? Zo verbinden ze historische persfotografie met een actuele reflectie over hoe selectie, tekst en uitsnede onze blik sturen, van krantenfoto tot socialemediapost.

De verpakking van het lespakket heeft zelf een geschiedenis. EPOCHs erfgoedkoffers zijn iconische Samsonite-attachés met cijferslot uit de jaren 80, nog steeds voorzien van de initialen van hun vroegere eigenaars. Ze krijgen bij EPOCH een nieuwe bestemming als reizende dragers van erfgoed en populaire cultuur. 

Voor FRAMING wordt zo'n attaché gevuld met reproducties van historische persfoto's, krantenartikels en onderschriften, aangevuld met kijk-, schrijf- en opdrachtkaarten en een korte handleiding voor de leerkracht. Het bronnenmateriaal wordt stap voor stap onthuld. Eerst het beeld, daarna pas het oorspronkelijke verhaal.

FRAMING maakt deel uit van de educatieve werking rond PLAYLAND, het historisch reizende lunapark van EPOCH - Museum voor Populaire Cultuur.

Vanuit historische persfotografie ontdekken leerlingen hoe beelden verhalen worden en hoe selectie, tekst en context onze blik kunnen sturen. Van krantenfoto tot socialemediapost leren ze kritisch kijken naar wat ze zien en wat ze denken te zien.

Onderwijsniveau