Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience

De Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en het Letterenhuis bieden een workshop aan waarbij authenticiteit voorop staat: Beroemde Manuscripten, Bijzondere Boeken en Geheime Documenten van Elsschot, Boon en Lanoye.

Het Echte Ding laat jongeren op een interactieve manier kennis maken met literair erfgoed en de instellingen die dit bewaren. Met gerichte opdrachten en opzoekwerk krijgen scholieren een introductie in literair-historisch onderzoek. De workshop start in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en gaat verder in het Letterenhuis.

Waarom zijn Netflix-reeksen zo verslavend? Het antwoord ligt besloten in de vroegste avonturenromans en hoe goed deze al dan niet bewaard bleven. In een interactieve workshop leren we jongeren uit het vierde tot zesde jaar secundair onderwijs verbanden leggen tussen verleden en heden. Terwijl ze creatief met oude verhalen aan de slag gaan, verwerven ze scherpe inzichten in hoe het hedendaags publiek wordt bespeeld.

Waarom krijgen we nooit genoeg van heldenfilms?
De wereld loopt over van de verhalen. Het is belangrijk dat we jongeren leren om kritisch en efficiënt om te gaan met al die informatie. Onze Erfgoedbibliotheek is daarvoor de uitgelezen plaats: waar anders leer je jezelf georganiseerd door karrenvrachten aan data te gaan? We staken de koppen samen met de learning designers van Oetang: een doorgewinterde organisatie uit het educatieve veld. Met deze gloednieuwe workshop willen we de informatiegeletterdheid bij jongeren stimuleren. De workshop vindt plaats in de Nottebohmzaal en in het Eekhoudkabinet, een statige zijkamer met een grote open haard – de perfecte setting om helemaal in de riddersfeer te komen.

Interactief doet leren
De opzet van deze workshop? We willen de jongeren tonen dat het erfgoed dat wij bewaren – in dit geval vijftiende- en zestiende-eeuwse ridderromans – mee aan de basis ligt van de hedendaagse verteltechnieken. Als ze hier naar buiten wandelen, weten ze wat entrelacement betekent, kunnen ze de cirkelstructuur van de hero’s journey in Hollywoodkaskrakers identificeren, snappen ze welke elementen een verhaal verslavend maken, enzovoort. Door te werken rond onze eigen collectiestukken, geven we jongeren het belang van het medium boek mee. De factoren die de verspreiding van gedrukte verhalen beïnvloedden, zijn bovendien zeer geschikt om de opkomst van de nieuwe media in het juiste perspectief te plaatsen. Tijdens deze interactieve workshop maken en brengen de jongeren zelf onder meer getekende verhalen, scenario’s en songteksten. Door hen actief te laten onderzoeken, bedenken en creëren, nemen ze de thema’s en de theorie sneller en duurzamer tot zich.

Ridderromans als middeleeuwse Netflix
Nu binget iedereen Netflix-reeksen, vroeger verslond iedereen die kon lezen boeken. Tegelijk luisterden de mindergeletterden elke avond naar de volgende vertelling van een spannend verhaal. Entertainment veranderde enorm door de jaren, maar de achterliggende mechanismen blijven hetzelfde. De meeste ridderromans van toen zijn onbekend bij het publiek van nu, maar bevatten een schat aan vertelstrategieën die gemeengoed zijn voor hedendaagse schrijvers en scenaristen. Via deze nieuwe workshop leren digital natives om zo’n authentiek, analoog medium te situeren in het moderne audiovisuele landschap.

Praktisch
- De workshop is geschikt voor het 4de-6de jaar secundair onderwijs en voor gevorderde NT2-groepen.
- Deelnemers: maximum 25 per groep.
- Duurtijd: 2 uur.
- Wanneer: Elke werkdag. Mogelijke tijdssloten: 9-11u, 11-13u, 13-15u. Kom een kwartiertje op voorhand!
- Locatie: Nottebohmzaal en Eekhoudkabinet, Hendrik Conscienceplein 4, 2000 Antwerpen.
- Kostprijs: 100 euro, alles inclusief.
- Leerkrachten en onderwijsbegeleiders kunnen deze workshop boeken via www.experienceantwerp.be.
- Meer informatie nodig? Mail naar educatie_ehc [at] antwerpen.be (educatie_ehc[at]antwerpen[dot]be).
- Het volledige educatieve pakket staat klaar op www.heldenflix.be om gratis in de klas te gebruiken. Benodigdheden: laptop met beamer of smartboard, minimale hoeveelheid prints.

In deze workshop in het boekenhart van Antwerpen, de Nottebohmzaal van de Erfgoedbiblioheek, leren jonge tieners al doende over de tijdloosheid van helden en verhalen, maar ook over wat een held nu kan zijn en wat een held voor hen betekent. Interactiviteit en leesplezier zijn troef in deze workshop waarin jongeren (eerste) stappen zetten richting inzicht, verhaalanalyse, leeshonger, presentatie en eigen creatie.
Met de ‘verhaalcirkel’, een ijzersterke lestool, gaan leerlingen naderhand op zoek naar een boek in hun (school)bib om zelf te lezen, te interpreteren en te presenteren. De boekbesprekingen in je klas zullen hierna nooit meer hetzelfde zijn.

Met ‘Cirkelhelden’ zetten we ons in voor leesbevordering bij jongeren. Die is broodnodig. Recent onderzoek toont aan dat slechts de helft van alle 9- tot 13-jarigen wekelijks een boek of strip leest. In de categorie 14 tot 17 jaar daalt dat cijfer verder naar een derde. De Erfgoedbibliotheek richt zich voor het eerst op een jonger publiek: de derde graad basisonderwijs en eerste jaar secundair onderwijs. Dat doen we net omdat de leesfrequentie bij jongeren zo rond de overgang naar het secundair onderwijs dramatisch daalt.

Opzet
Van oudsher gaan veel verhalen over helden. Maar met de tijd veranderden ook de helden. In deze workshop leren jonge tieners al doende over de tijdloosheid van helden en verhalen. Ze staan ook stil bij de vraag wat een held nu kan zijn en wat een held voor hen betekent. Interactiviteit en leesplezier staan centraal in deze workshop, waarin jongeren (eerste) stappen zetten richting tekstinzicht, verhaalanalyse, leeshonger, presentatie en eigen creatie. Na een algemene introductie op wat een held kan zijn, gaan de jongeren in groepjes aan de slag met fragmenten. Die komen van vijf representatieve – want zeer diverse – heldenverhalen uit onze gigantische collectie jeugdliteratuur, van het eeuwenoude Gilgamesj-epos tot het recente 'Tori' van Brian Elstak en Karin Amatmoekrim.

De jongeren lezen en puzzelen verhaalfragmenten in elkaar en maken zo kennis met de ingrediënten en de (cirkel)structuur van heldenverhalen. Vervolgens gaan ze, onder andere geholpen door een digitale inspiratietool, creatief aan de slag om zelf een verhaal over een eigen held te schrijven. Deze workshop werd professioneel uitgewerkt door Oetang Learning Designers. We lieten ons adviseren door de educatieve experts van de Openbare Bibliotheek Antwerpen en van Iedereen Leest (in het kader van de Jeugdboekenmaand 2022). De workshopsessies vinden natuurlijk plaats in het boekenhart van onze stad: de Nottebohmzaal. Met ‘Cirkelhelden’ leveren we aan onze jongeren het overtuigende bewijs van hoe belangrijk en plezierig lezen wel is.

Bibchallenge
Na deze workshop boordevol heldhaftige verrassingen, samenwerking en creativiteit zijn de leerlingen klaar voor hun eigen avontuur: de bibchallenge. Alleen of samen met de leerkracht duiken ze heldhaftig de openbare bibliotheek of de schoolbib in. Ze gaan zelf op zoek naar een boek dat ze lezen en waarvan ze een cirkelboekbespreking maken en/of presenteren. Dat doen ze aan de hand van een krachtige didactische tool, de 'verhalencirkel', die ze aangereikt kregen in de workshop. En zo is de cirkel rond.

Praktisch
- De workshop is geschikt voor de derde graad basisonderwijs en het eerste jaar secundair onderwijs.
- Deelnemers: ca. 25 per groep.
- Duurtijd: 2 uur.
- Wanneer: elke werkdag. Mogelijke tijdssloten: 9-11 uur, 11-13 uur, 13-15 uur.
- Locatie: Nottebohmzaal, Erfgoedbibliotheek, Hendrik Conscience, Hendrik Conscienceplein 4, 2000 Antwerpen.
- Kostprijs: 100 euro, alles inclusief.
- Leerkrachten en onderwijsbegeleiders kunnen deze workshop boeken via www.experienceantwerp.be.
- Meer info nodig? Mail naar educatie_ehc [at] antwerpen.be (educatie_ehc[at]antwerpen[dot]be).
- Het volledige educatieve pakket staat klaar op cirkelhelden.be om gratis in de klas te gebruiken. Benodigdheden in de klas: laptop met beamer of smartboard, 5 tablets, minimale hoeveelheid prints, knutselmateriaal.

Informatiebubbels, propaganda, censuur … Het zijn fenomenen die zo oud zijn als onze (beeld)taal. Maar hoe herken je ze? Hoe vermijden we polarisatie? De workshop Mediascanners laat leerlingen uit de 3de graad kennismaken met bronnen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze trainen hun mediaskills en gaan op zoek naar de tijdloze mechanismen achter massacommunicatie.

De workshop Mediascanners leert adolescenten hoe ze kritisch en doelbewust kunnen omgaan met het overaanbod aan (tendentieuze) informatie. Tijdens het spelen van een coöperatief bordspel dompelen we de jongeren twee uur lang onder in de vibe van een newsroom. 

We starten met een korte individuele oriënteringsronde waarin de leerlingen kennismaken met verschillende historische bronnen. Daarna gaan ze in groepjes aan de slag. Tijdens de groepsopdrachten werken de leerlingen met een online ‘bronnenbox’ waarin ze zelf bronnen zoeken en filteren (vergelijkbaar met pakweg een bibliotheekcatalogus). Ze krijgen artikels uit verzetsblaadjes, collaboratiekranten, bioscoopjournaals, een radio-uitzending, propagandafoto’s … Door deze zeer verscheiden historische bronnen te vergelijken (bijvoorbeeld: wat was de rol van de vrouw in de sluikpers en de collaboratiepers?) komen ze zelf tot de conclusie dat er altijd verschillende kanten aan een verhaal zijn, dat de waarheid nooit zwart-wit is, dat het verspreiden van een bepaalde boodschap grote gevolgen kan hebben in de 'echte' wereld …

De vordering in hun inzichten en skills als ‘mediascanners’ kan de groep volgen op het spelbord. Als één skill achterophinkt, kan daar harder aan gewerkt worden. Afsluiten doen we in het nu. De deelnemers worden tijdens een presentatieronde uitgedaagd om de opgedane inzichten te verwerken tot tips die elke mediascanner goed kan gebruiken. Zo leren ze om anders naar informatie te kijken: hoe ze verspreid wordt, aan wie, en waarom. 

Praktisch

• De workshop is geschikt voor de 3de graad secundair onderwijs.
• Deelnemers: maximum 25 per groep
• Duurtijd: 2 uur
• Wanneer:
  elke werkdag. Mogelijke tijdsloten: 9-11 uur, 11-13 uur, 13-15 uur.
  Gelieve een kwartiertje op voorhand aanwezig te zijn.
• Locatie:
  Nottebohmzaal, Hendrik Conscienceplein 4, 2000 Antwerpen (of in KU
  Leuven Campus Antwerpen-Carolus tijdens de maanden mei en juni 2023).
• Kostprijs: 100 euro, inclusief administratiekosten.
• Gratis met de klas (max. 30 personen) met De Lijn naar onze locatie? Vraag je gratis vervoersbewijs aan via dynamoOPWEG.
• Leerkrachten en onderwijsbegeleiders kunnen deze workshop boeken via Experience Antwerp.
• Meer informatie nodig? Mail naar educatie_ehc [at] antwerpen.be (educatie_ehc[at]antwerpen[dot]be).
• Het volledige educatieve pakket staat klaar op mediascanners.be om gratis in de klas te gebruiken. Benodigdheden: laptop met beamer of smartboard, minimale hoeveelheid prints.
• Tip: combineer de workshop Mediascanners met een bezoek aan de expo Stad in oorlog in het MAS (te zien vanaf 8 september 2023) of met een activiteit van Antwerpen Herdenkt, zoals de wandeling Het verzet in Antwerpen, die je zelfstandig kan volgen met de ErfgoedApp.

Online bibliotheek: https://www.consciencebibliotheek.be/nl/de-erfgoedbibliotheek-bij-u-thu…

Online zijn we altijd open. Herbeluister de Nottebohmlezingen, ontdek onze collectie online, of duik in de digitale bronnen.

Online zoektips: https://www.consciencebibliotheek.be/nl/content/slimmer-zoeken-op-het-w…

Zie je door het digitale bos de bomen niet meer? Vind je vaak niet helemaal wat je zoekt met een zoekmachine? Zoek je specifieke afbeeldingen, artikels, documenten, archiefstukken…? Het leeszaalteam van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience brengt met de reeks ‘Slimmer zoeken op het web’ regelmatig handige tips om je online zoekwerk te verbeteren.