Link cultureel bewustzijn aan literatuur en poëzie
Met cultuuronderwijs leren we onszelf en de ander beter kennen en begrijpen en bouw je begrip op. In de moderne samenleving zijn er grote verschillen in cultuur. Cultureel bewustzijn en het moderne cultuuronderwijs leert leerlingen met deze verschillen omgaan. Door literatuur en poëzie komen leerlingen in contact met deze verschillen. Ze ervaren via een verhaal een andere plek, ander tijdsbeeld of gezichtspunt. Door het verhaal stappen ze in een andere wereld.
Niet alleen de inhoud van het geschrevene maar ook de componenten van de schrijfstijl zijn elementen om het cultureel bewustzijn rond aan te scherpen. Daarover in dialoog gaan en er vorm en betekenis aan geven, geeft unieke kansen om cultureel bewustzijn te ontwikkelen.
Enkele voorbeelden uitgelicht:
1. Poëziejongens | Zo schrijven jouw leerlingen uit het technisch onderwijs wél poëziel
Scholieren in technische scholen schrijven geen poëzie? De jongens van het Technisch Heilig-Hartinstituut bewezen het tegendeel. Voor het project Dichter in Residentie trok Mustafa Kör gedurende enkele weken elke vrijdag naar het Technisch Heilig-Hartinstituut in Tessenderlo, waar hij door middel van taal en bewustwording een groep jongeren warm wilde maken voor kunst en cultuur. De dichter nam de dertienkoppige groep op sleeptouw en introduceerde hen in de wereld van klank, rijm en zingeving. Vrijwel aan het einde van het traject hoorden de leerlingen dat er ook een publicatie op stapel stond: het Poëziecentrum bracht hun gedichten in de vorm van een echt boek naar de wereld. Dichter in Residentie van CANON Cultuurcel en Poëziecentrum is een uniek poëzieproject voor het secundair onderwijs dat verrassende resultaten opleverde en leidde tot de uitgave van Poëziejongens én signeersessie op de Boekenbeurs.
2. 50+1. De literaire canon in de klas
Sinds 2015 bestaat de canon van de Nederlandstalige literatuur. Ontdek nu ook het digitaal pakket ter ondersteuning voor in de klas. De collectie bevat audiovisueel materiaal over elke auteur en hun werk, maar ook over de specifieke tijdsgeest waarin het werk tot stand kwam, de actualiteitswaarde ervan, en inzichten van kenners en lezers. Met literaire kleppers als Paul Van Ostaijen, Cyriel Buysse of Hugo Claus vind je alles op Het Archief voor Onderwijs.
3. De Gouden Poëziemedaille en de Poëziesterren
De Gouden Poëziemedaille en de Poëziesterren geven bijzondere poëzie een prominente plaats op school. Bij dit tweejaarlijks event bekroont een vakjury de beste recente Nederlandstalige kinderpoëziebundel met de Gouden Poëziemedaille. De Poëziesterren zijn een publieksprijs, waarbij leerlingen uit de kleuter, lagere en secundaire school per graad hun favoriete gedicht kiezen.
Bij het project is er ook heel wat didactisch materiaal ontworpen waarmee je in jouw klas aan de slag kan. Zo werden de gedichten ingelezen door professionals, werden er lesbrieven ontworpen, tips verzameld, posters gemaakt, bundels met poëziewerkvormen opgesteld…
- Ontdek het project en het materiaal voor de kleuter- en lagere school
- Ontdek het project en het materiaal voor het secundair onderwijs
4. Auteursresidenties
Een auteursresidentie maakt literatuur zichtbaarder en toegankelijker voor een groep leerlingen secundair onderwijs uit de dubbele of arbeidsmarktfinaliteit (voormalig tso en bso). Via een intensief traject van 20 contacturen gaat een auteur gedurende één semester met de leerlingen aan de slag rond lezen én schrijven. Het initiatief past in de Vlaamse campagne Vrienden voor het lezen - samen voor een Leesoffensief: maar liefst vijftig acties moeten een antwoord bieden op de uitdagingen waar we in Vlaanderen voor staan op het vlak van lezen. Benieuwd hoe zo een project loopt?
5. Luchten leren lezen
Luchten leren lezen is de titel van een kleine bloemlezing die samengesteld is voor educatieve doeleinden. Dat wil zeggen dat het werk van de vier dichters die erin opgenomen zijn – Radna Fabias, Carmien Michels, Tom Lanoye en Ilja Leonard Pfeijffer – telkens vergezeld wordt van gratis te downloaden lesmateriaal. De lessen zijn uitgewerkt voor leerkrachten Nederlands van de derde graad kso, aso, tso en bso.
Cultuur in de Spiegel (CiS) vormt naast de OVUR-methode een belangrijk kader bij de opbouw ervan. Dit theoretisch kader voor cultureel bewustzijn laat immers niet alleen toe om in de verschillende lesdelen andere accenten te leggen maar ook om lesdelen op te nemen in een gestructureerd geheel en zo te werken aan een opbouwende mini-leerlijn poëzie.
De keuze voor deze vier dichters is uiteraard weloverwogen: twee vrouwen en twee mannen, twee Belgen en twee Nederlanders, twee dichters uit wiens debuut gekozen werd en twee dichters die al ettelijke poëziebundels publiceerden etc.
5. Dans een boek
Lezen en literatuur bieden een ideaal vertrekpunt voor culturele expressie in al zijn vormen. Dat bewees danscoach Zoë Demoustier samen met de leerlingen van het zesde leerjaar van Vrije Basisschool Paridaens uit Leuven. Het boek 'Geroezemoes' van Yelena Schmitz, Ruth De Jaeger en Nina Claes vormde de inspiratiebron voor een dans- en filmproject dat alle zintuigen prikkelde.