Boekenjuf Ann | In de Wereldbib vind je boeken uit alle hoeken van de wereld

‘Ook leerlingen van het vierde leerjaar genieten nog van voorlezen’

15 jaar in een Antwerpse centrumschool met voornamelijk leerlingen die thuis geen Nederlands spreken, daar leer je wat van. ‘En dat geef ik nu hier in Turnhout door,’ zegt Ann. ‘Toen ik hier vorig jaar startte, stond het lees- en taalbeleid in zijn kinderschoenen. De klassen hadden heel weinig boeken. Dat vond ik erg. Daarom heb ik meteen mijn eigen bib naar hier verhuisd.’

Na een paar weken had ze een eerste gesprek met de directeur. ‘Toen heb ik gezegd: ‘Ik zie dat er hier weinig boeken zijn en dat is toch belangrijk.’ De directeur was meteen akkoord. Het talenbeleid is dan in snel tempo opgenomen.’ Waarom beginnen we niet met in elke klas elke dag te lezen? Dat was Anns eerste voorstel. Vanaf het schooljaar 2019-2020 deed de school, Heilig Graf, afdeling Nijverheidsstraat in Turnhout, helemaal mee met Kwartiermakers.

Katalysator van een leesbeleid

In het begin bleef ze liever wat low-profile. ‘Ik was bang dat collega’s dachten: ‘Die komt hier binnen en gaat het hier eens veranderen, se.’ Maar die angst was niet nodig. We hebben ook niet zomaar gedicteerd wat ze moesten doen. Nee, we hielden een personeelsvergadering rond leesbevordering en vroegen daar de input van de collega’s. Ik heb met hen een boekendans gedaan om hen op weg te helpen. Ze worden daar dus ook in ondersteund. ‘Zeg het als het te snel gaat’, zei ik dan tegen de collega’s. Ik ben niet het enige lid van de werkgroep rond taal. Ik ben wel de enthousiaste katalysator ervan.’

‘We gaan om de vijf, zes weken naar de bib. Elke leerkracht heeft een klaskaart, zodat elke leerling twee boeken kan kiezen. Die boeken worden op de vensterbank gezet zodat de hele klas erin kan snuisteren. Ook de Voorleesweek, Poëzieweek, en de Jeugdboekenmaand volgen we. We stellen dan met enkele collega’s een werkgroep samen om een actie op schoolniveau te organiseren. Ik vraag dan altijd of ze in hun klas zelf nog iets extra’s willen voorzien.’

Elke leerkracht mocht in zijn klas ook investeren in kastjes of bakjes om een leeshoek en klasbib te organiseren. Ann: ‘Daar begint het mee en daarom heb ik erop gehamerd. Een klasbib kan je niet van de ene dag op de andere verwezenlijken, maar ik zie het in de hele school groeien. Dit jaar heeft elke leerkracht met het sint-budget voor de klas boeken besteld. Het is een teken dat het nieuwe beleid aan het doorsijpelen is, en dat doet mij plezier. Collega’s komen ook vaak vragen ‘Wat kunnen we nog doen?’ Of ‘Ik ga dat doen, denk jij nog ergens aan?’ Zo weet ik dat het geapprecieerd wordt.’

‘Door zelf enthousiast over boeken te vertellen en de spanning op te bouwen tijdens het voorlezen, krijg ik de leerlingen echt wel warm om te lezen’

 

Van klas- tot wereldbib

In de boekenhoek van haar eigen klas staat onder meer een draaimolentje met poëziekaarten dat de leerlingen leuk vinden. ‘Ik probeer hen te laten genieten van alle soorten boeken en lectuur. Ik maak de boekenhoek zo aantrekkelijk mogelijk en luister naar wat de leerlingen leuk vinden. Die boeken probeer ik dan in de bib te halen om ze meer in deze klas te hebben. Ik vind het ook fijn om boeken te hebben die gekoppeld zijn aan het thema dat we op dat moment in wereldoriëntatie behandelen. Tijdens de vogeltelweek stonden hier bijvoorbeeld veel boeken vol vogels zodat we ze beter konden herkennen.’

Ook in de gang zijn er de twee leeshoeken die stilaan uitgroeien tot een Wereldbib. Je vindt er boeken over andere godsdiensten en culturen, prentenboeken over vluchtelingen, diversiteit, veel boeken in andere talen ook. Ann: ‘We vragen aan ouders die op vakantie gaan om boeken in hun thuistaal mee te brengen. De school betaalt die terug. Leerlingen grijpen ernaar, al kennen ze de taal niet. In het Afrikaans hebben we bijvoorbeeld Klein wit vissie en dan vergelijken ze dat met ons Klein wit visje. Of een leerling leest een boek in zijn thuistaal en vertelt erover in de klas in het Nederlands. De Wereldbib mag altijd gebruikt worden: tijdens Kwartierlezen, door de anderstaligen, maar ook tijdens andere vakken zoals godsdienst, wereldoriëntatie ... Het oudercomité gaat nu investeren in meubilair en de inrichting met wiebelplankjes en tapijt. Heel fijn dat zij ons daarin steunen.’

‘We koppelen boeken aan de thema’s van wereldoriëntatie. Tijdens de vogeltelweek stonden hier bijvoorbeeld veel boeken vol vogels zodat we ze beter konden herkennen’

Straf in samenwerken

‘We werken samen met de bib en niet alleen om met de leerlingen een bezoek te brengen. De leerkrachten mogen er in het begin van het schooljaar een boekenpakket samenstellen. Die 100 boeken mogen een heel schooljaar lang in de klas blijven staan. Dat hielp om snel een groot boekenaanbod in de klas te krijgen.

Verder werken we samen met het centrum voor basiseducatie. Daar leren volwassenen Nederlands. De cursisten lezen in onze klassen voor in hun thuistaal en vertalen dat dan naar onze leerlingen. Dit jaar heb ik voorgesteld om onze leerlingen ook eens aan hen te laten voorlezen. Voor de bovenbouw zou dat een leuke oefening kunnen zijn. Door Elkaar is dan weer een partner die werkt met anderstaligen en diversiteit. Bij hen kunnen we voor tips rond anderstaligheid en analfabetisme aankloppen. Ook de samenwerking met de lerarenopleiding is op dat vlak zinvol. We kunnen gezinnen aanmelden die nood hebben aan ondersteuning thuis: hoe leer je thuis studeren, hoe lees je voor? Leerkrachten in spe komen dan bij die gezinnen thuis.’

‘Elke leerkracht bestelt met het sint-budget boeken voor de klas. Dat is een teken dat het nieuwe beleid aan het doorsijpelen is’

Enthousiasme stimuleert

En in haar klas? ‘Ik probeer heel veel. Ik doe de typische werkvormen: blind date, boekenrestaurant, een pluim geven aan een boek … Een leerling die enthousiast is over een boek, stimuleert klasgenoten om het ook te lezen. En door zelf enthousiast over boeken te vertellen en de spanning op te bouwen tijdens het voorlezen, krijg ik de leerlingen echt wel warm om te lezen. Als ik ze laat proeven van stripgedichten, weet ik dat er zijn die die boeken uit het rek zullen vissen. Van mij mogen ze lezen wat ze willen, het moet niet volgens leesniveau of zo.’

Veel van de activiteiten die ze doet, krijgen een plek op Facebook en in de schoolnieuwsbrief. Zo kunnen ouders de acties volgen. ‘Ik blijf het ook herhalen op infoavonden voor ouders: lees voor. Dat blijft belangrijk. Ook in een vierde leerjaar. Prentenboeken zijn niet alleen voor kleintjes. Te vaak stopt het voorlezen als kinderen zelf kunnen lezen, al merk ik dat leerlingen in mijn vierde er echt nog van kunnen genieten. Als ik hoor dat de dochter van een collega drie boeken kreeg voor haar verjaardag, dan maakt mijn hart een sprongetje. Omdat ze dat zelf leuk vindt, maar ook omdat anderen eraan denken om een boek cadeau te geven.’