Boekenjuf Marianne | ‘Ik zie het als mijn belangrijkste taak om leerlingen uit het taalmoeras te trekken. Pas dan zijn we op weg naar gelijke kansen’

‘Klim-Op is een school voor buitengewoon onderwijs met het basisaanbod. Wij hebben leerlingen met een eerder laag intelligentieprofiel, maar evengoed leerlingen met een IQ van 121. Hun gemene deler is hun gedragsproblematiek. Ze kunnen zich niet handhaven binnen het gewoon onderwijs, ook niet met veel maatregelen.’ 

Kapot Nederlands 

‘Onze 139 leerlingen spreken 43 verschillende thuistalen. Velen van hen zijn bang van het Nederlands. Maar ze willen ook af van - zo zeggen ze zelf - hun kapot Nederlands. Ze merken in hun wijk dat mensen die goed Nederlands spreken én het goed lezen en schrijven, wel iets bereiken. Ik zie het als mijn belangrijkste taak om leerlingen uit het taalmoeras te trekken. Pas dan zijn we op weg naar gelijke kansen.’ 

‘Hoe ik dat probeer? Door de kracht en pracht van het Nederlands te tonen. Ik geef les onder het motto: beleef plezier op papier. Geen tablets of filmpjes hier. We duiken in papieren weetteksten, fictieve verhalen en stukken vol meningen. En bij alles leg ik goed uit waarom ze dit moeten kunnen, wat de kracht van zo’n tekst is. Als ze later als kapper een klant of collega moeten overtuigen om een bepaald product te gebruiken of te kopen, dan kiest de werkgever net die kapper die goed ter taal is. Zulke dingen benadruk ik.’ 

‘Hoe armer de leeservaring thuis, hoe rijker het aanbod op school moet zijn.’

‘Nederlands is best een moeilijke taal. Als de verleden tijd erbij komt, haken veel leerlingen af. Dan worden veel werkwoorden onherkenbaar waardoor onze leerlingen met infinitieven gaan praten. Het is een zure appel waar we doorheen moeten. Ik ‘dram’ die sterke werkwoorden erin, met woordenrijen, maar evenzeer met een boek over ridders, geschreven in de verleden tijd. Het boek of het verhaal is hier de wortel, de beloning die op een inspanning volgt.’ 

Recht naar het hart 

‘In de klas is het leestechnische belangrijk. Maar als we alleen dat doen, haken onze leerlingen mentaal helemaal af qua taal. Daarom proberen 3 logopedisten en ik onze klastitularissen te empoweren om meer te doen dan het puur technische.’ 

‘Leerwandelingen met de leerlingen zijn echt mijn ding. Dan trekken we eropuit met boeken in de hand. Naar het stadion van Beerschot bijvoorbeeld. Ik lees er voor op de tribunes en we bekijken de notulen van de club. Of we linken de ramadan en de vastentijd voor Pasen door boeken over geloven te bekijken en de grote moskee op het Kiel én een katholieke kerk te bezoeken.’ 

‘Als de verleden tijd erbij komt, haken veel leerlingen af.’

De islam in vijfhonderd woorden van Hind Fraihi is volgens de leerlingen nog steeds een topboek. Het werkt veel misverstanden weg. En door erover te praten en te lezen groeit er veel respect. Genoeg zelfs om de frictie rond het conflict in Gaza rustig ter sprake te brengen. Met een mooi koffietafelboek en met gedichten over verdriet en afscheid trekken we rond 1 november dan weer naar het Schoonselhof. Daar komen die teksten echt binnen.’ 

Mooie boeken, rijke teksten 

‘We zijn niet de school van de grote middelen. En leerlingen en ouders denken nog te vaak: we stellen niks voor. Ik laat hun zien dat ze wel iets kunnen, wel iets waard zijn. Daarom ga ik voor mooie boeken en kwaliteit.’ 

‘Ik gebruik ook geen verkleuterde teksten, want als we ons daartoe beperken, dan rijden we onszelf in de gracht. Dan kunnen ze nooit de brief van het ziekenhuis begrijpen bijvoorbeeld. Ik lees dus de kleine Wablieft met hen, of Wapiti, maar we lezen absoluut ook National Geographic. Of artikels uit de gewone krant. We zijn nu bezig rond sportjournalistiek en de typische betoverende beeldspraak om uit te drukken hoe geweldig de prestatie was.’ 

Winnen en leren verliezen 

‘Lezen is bij ons op school ook de motor om aan gedrag te sleutelen. Net daarom investeren we veel in sociaal-emotioneel gerelateerde boeken. Een leerling die altijd wil winnen en zo frictie in de klas veroorzaakt? Dan leest de zorgleerkracht of de leerkracht een boek voor dat daarbij aansluit. De combinatie met een rollenspel of een creatieve verwerking werkt goed. Of leerlingen schrijven op basis van zo’n verhaal een klein poppenspel met basic zinnen en spelen dat voor een andere klas.’ 

‘Bovendien zijn boeken een ideale manier om gevoelige thema’s ter sprake te brengen. Heeft een leerling het er moeilijk mee dat zijn ouders scheiden? Dan lees ik Ik woon in twee huizen van Marian De Smet voor. Zo wordt het bespreekbaar en minder confronterend. We verwerken zo’n verhaal dan ook in de klas door onze stamboom op te maken en een memoryspel met onze familieleden te tekenen. Het is ook een goede aanleiding om het over verschillende gezinsvormen te hebben.’ 

‘Het boek of het verhaal is hier de wortel, de beloning die op een inspanning volgt.’

Lobbyen voor een rijk aanbod 

‘Elk schooljaar werken we rond een jaarthema. Daar hoort een box vol boeken bij die alle klassen kunnen inzetten. Dat betekent dat die boeken veel fotomateriaal moeten bevatten. Onze leerlingen beginnen immers maar echt te lezen in groep 5, dat zijn de 9- tot 10-jarigen. Ervoor lezen ze wel woorden en zinnen, maar dan ontbreekt de attitude of het leesbegrip nog. Of die wordt overschaduwd door massa’s leesdegout. Daarom beginnen we met veel voorlezen. Dan zijn we vertrokken.’ 

‘Om die boeken te kunnen aankopen, ga ik op zoek naar sponsoring. Bij bedrijven of de lokale middenstand. Vroeger hadden we ook een goede samenwerking met de bib van Hoboken, maar die is nu gesloten. Gelukkig krijgen we binnenkort een Bib op School. Daar hebben we zwaar voor moeten lobbyen. Mensen denken immers dat onze leerlingen dat niet nodig hebben. Maar hoe armer de leeservaring thuis, hoe rijker het aanbod op school moet zijn. De leerlingen hebben mee mogen beslissen over welke boeken er in die bib zullen zitten. Ze zijn nu alles aan het opmeten voor de inrichting. Het opent alvast een pak nieuwe perspectieven.’