Hier ontdekken ze een nieuwe, andere manier van emoties uiten

In grote lijnen komt dit opmerkelijke Kunstkuurproject hierop neer: vier leraren van de Tieltse academies stappen elke dinsdagnamiddag Campus de Reynaert binnen, een secundaire school in Tielt. Dan co-teachen ze samen met leraren Artistieke Vorming of Nederlands. Eerst is de eerste graad twee lesuren aan de beurt, dan volgt de tweede graad. ‘Kunstkuur’ staat er dan in het lessenrooster. Letterlijk.

Een module en toonmoment per semester

Elke leerling kiest bij het begin van het schooljaar twee modules, een voor elk semester.  Beeld, woord, muziek of grafisch programmeren, dat zijn de vier mogelijkheden. Het laatste, het programmeren, staat een stukje los van Kunstkuur aangezien hier geen academieleraar bij betrokken is. De school biedt het aan als alternatief voor leerlingen die zich echt niet goed voelen bij de andere modules. Wie je bent, hoe je in het leven staat, welke persoonlijkheid er in je creatie schuilt, dat moet je willen delen en dat ligt voor sommige tieners moeilijk. 

Een semester lang werken ze in de Kunstkuurlessen toe naar een toonmoment. Daarin tonen ze voor hun medeleerlingen welke weg ze afgelegd hebben. Er ook externen zoals ouders voor uitnodigen? Dat zou op weerstand bij sommige leerlingen botsen. Ze kiezen er immers, in tegenstelling tot academieleerlingen, niet voor om in the picture op een podium te staan. Bovendien is dat toonmoment niet het uiteindelijke doel, het proces ernaartoe wel.

Op bezoek bij de lokale cultuuraanbieders

Door partners als Theater Malpertuis en CC Gildhof erbij te betrekken, brengt deze Kunstkuur de leerlingen ook in contact met het plaatselijke cultuuraanbod. Een theatervoorstelling of beeldtentoonstellingen bijwonen, het toonmoment in het CC: hun culturele horizon wordt stukje bij beetje open getrokken. Ook een bezoek aan de academies zelf staat nog op het programma.

Hoe ervaren de leraren het co-teachen? Waarom trekken de directeurs deze kaart? Wat is de grote meerwaarde? Dat lichten het directie-, beeld-, muziek- en woordteam zelf toe.

‘Ze leren elkaar waarderen’

Kristof Lannoo, directeur Campus de Reynaert 

‘Wat ik zo mooi aan deze Kunstkuur-lessen vind, is dat er geen expliciete, schoolse leerplandoelen mee gemoeid  zijn. De sociale en emotionele ontwikkeling van die jongeren en het kennismaken met een andere manier van jezelf uitdrukken, staat in dit project centraal. Kunstkuur is voor veel leerlingen een openbaring, de ontdekking van een nieuwe, andere manier van emoties uiten. Leerlingen moeten in deze uren de grenzen van hun vertrouwde comfortzone opzoeken.’

‘De leerlingen van aso, tso en bso doen dat ook samen. Erbij horen, inclusiviteit, dat doet iets met een jongere. In een quiz blinkt je buur uit aso misschien uit, maar volgende week zijn de meer handige leerlingen weer in het voordeel. Zo leer je van elkaar en leer je elkaar waarderen.’ 

‘Voeling houden met alle jongeren’

Jonas Callens, directeur van de Stedelijke Kunstacademie Tielt, en Bart Snauwaert, directeur Stedelijke Academie voor Woord en Muziek

‘Deze Kunstkuur zien we als een zoektocht naar de diversiteit in de maatschappij. Aansluiting vinden bij en voeling houden met de jeugd in al z’n geledingen, dat willen we hiermee als academies bereiken. Onze leraren komen hier rijker uit en vertalen hun ervaringen ook in hun reguliere lessen. Het zou mooi zijn als we de groepen van de academie en van het secundair ook nog eens kunnen samenbrengen, om elkaar te leren kennen en voorbij de vooroordelen te kijken.’ 

‘De grootste winst van dit project is dat we deze jongeren die andere manier van communiceren kunnen aanbieden. Dat kan dan blijven sluimeren en wie weet later nog ontluiken. Voor sommige jongeren is de academie financieel niet haalbaar. Hier proeven ze ervan, overkomt het hen willens nillens, en we zijn erg blij met de winst die ze hier kunnen boeken.’

‘We kunnen meer materialen en technieken aanbieden’

Ann Declerck, leraar Artistieke Vorming, en Lies Vanloocke, academiedocent beeld

‘Het klikt tussen ons. Dat is erg belangrijk om het co-teachen vlot te laten verlopen. We bekijken samen welke lessen we willen geven. In het begin van het schooljaar schetsen we de grotere lijnen en spreken we af met welke techniek en welk materiaal we zullen werken. Niet alleen het warm water moeten uitvinden, elkaar steunen, om beurt het voortouw nemen, dat geeft energie. Samen met de blinkende ogen van die gasten.’

‘Doordat we met 2 voor de klas staan, krijgen leerlingen nu ook meer aandacht. We kunnen meer rekening houden met wat ze zelf willen. Dat maakt het ook voor hen rijker. Bijkomend voordeel is dat de academie materialen en technieken binnenbrengt die normaal niet binnen de mogelijkheden van een secundaire school liggen.’ 

‘We steken veel van elkaar op’

Jonas Van de Velde, leraar Artistieke Vorming, en Louis Snauwaert, muziekleraar academie

‘We vullen elkaar als co-teachers goed aan. We zijn beide muzikanten en spelen elk een instrument. De ene weet perfect hoe ukelele en gitaar in elkaar zit, de andere heeft veel slagwerk-ervaring. Zo steken we veel op van elkaar, ook over bijvoorbeeld omgaan met grote klasgroepen.’

‘De eerste les van een module luisteren we vooral naar de leerlingen: wat zijn hun verwachtingen, met welke instrumenten willen ze experimenteren? Dan zoeken we nummers die daarbij aansluiten en maken we van enkele liedjes onze eigen versie.’

‘Meer zelfvertrouwen krijgen, doet iets met een jongere’

Anneke Depuydt, Nathalie Dervaux, leraren Woord van de academie, en Shani Vanden Broucke, leraar Nederlands en Engels

‘Leerlingen zie je in de loop van zo’n traject echt veranderen. Ze worden opener, hebben een duidelijker beeld van respect hebben voor elkaar. Meer zelfvertrouwen krijgen, doet duidelijk iets met een jongere. Soms zien we dat leerlingen die in gewone vakken minder gemotiveerd meewerken, binnen de Kunstkuur-uren erg gedreven zijn.’

‘We hebben elkaar als co-teachers nodig. Voor de klasdiscipline, om te leren loskomen van een lesvoorbereiding als het niet loopt zoals verwacht, maar ook om bepaalde zorgtrajecten van leerlingen goed in te schatten. Voor woord moet je je kwetsbaar durven opstellen. Dan is het goed dat je de leerlingen en hun gevoeligheden kent en weet hoe je ze best aanpakt. Het is best een uitdaging om met alle types leerlingen te werken. Zoveel jongeren durven en kunnen niet genieten van cultuur, komen er niet mee in contact. Dat beseffen is een begin,  manieren zoeken om ook die jongeren te prikkelen en te stimuleren, dat is Kunstkuur.’