Deze kunstacademie zet beeldend werk om in fascinerende soundscapes

Omnibus Octopus 

Op beeldend vlak staat de afdeling Beeldende en Audiovisuele Kunsten van de Kunstacademie Vlaamse Ardennen al behoorlijk sterk. Voor het auditieve gedeelte kon het leerkrachtenteam van de Kunstacademie evenwel nog een extra steuntje in de rug gebruiken. Een grootschalig boekproject rond het 10-jarig bestaan van de interdisciplinaire werking van de academie vormde de perfecte aanleiding om hiernaar op zoek te gaan. En te vinden! Voor leerkracht Melanie maakt het auditieve voortaan deel uit van haar lessenpakket. ‘Ik heb er enorm van genoten om te leren luisteren’, voegt ze toe. Voor deelneemster Anne was het een welkome manier om te leren hoe je soundscapes maakt. ‘Het is wijs dat de academie dat doet. Het zijn stromingen die je anders ontglippen, terwijl het in de culturele wereld wel heel aanwezig is tegenwoordig, de soundscapes.’ 

‘Ik heb er enorm van genoten om te leren luisteren’

Leerkracht Melanie

De schoonheid van alledaagse geluiden  

‘We staan te weinig stil bij de geluiden om ons heen en wat die met ons doen,’ zeggen zowel leerkracht Melanie als Sofie en Ann, deelnemers aan de lessenreeks. De vraag ‘Wat was het eerste geluid dat je deze ochtend hoorde?’ maakt meteen duidelijk hoe weinig aandacht we hieraan geven. Gedurende de hele periode van de lessen zijn ze zich bewust van de geluiden om zich heen. Ze luisteren ook anders. Het geluid van een lekkende kraan is niet langer storend maar een bron van inspiratie: welk gevoel heeft het? Welke gebeurtenis hoort bij dit geluid en gevoel? … Het brengt Sofie tot een heel fantasieverhaal in een spookhuis. Deelnemer Anne ontdekt dan weer hoe mooi alledaagse geluiden kunnen klinken: ‘Ik sneed in stof en hoorde het geluid. Plots besefte ik, ik hoor dat graag, ik had dat nog nooit gehoord, en ik vind het echt prachtig.’  

Schilderen met je oren 

Is dit geluid ruw of glad? Droog, zacht, ribbelig of scherp? Als huiswerk krijgen alle deelnemers, inclusief leerkracht Melanie, een reeks geluiden mee. ‘Luister goed en bedenk het woord dat dit geluid beschrijft’ is de opdracht. In de les erna worden nieuwe geluiden opgezet. De opdracht nu is: 'teken of schilder wat je hoort'. Het is de eerste stap in een dans tussen beeld en geluid. De uitgebeelde geluiden worden uitgeknipt en samengelegd. Iedereen kiest de vormen uit die hen het meest aanspreken. Deze komen op hun beurt samen tot een collage, met daarin een pad … van geluiden. Bij iedere stap hoort een geluid dat de deelnemers zelf opnemen in hun omgeving. Het geheel van geluiden wordt ten slotte gemonteerd tot een soundscape. Resultaat: een grafische partituur.

Schriftuur van geluiden 

Voor Melanie is het verrassend om de fijngevoeligheid en schriftuur die de cursisten ontwikkelen in hun beeldend werk ook te herkennen in de geluiden die zij kiezen en opnemen. ‘Mensen die heel expressief zijn hadden bijvoorbeeld meer felle geluiden. Een iemand was dan weer eerder bedachtzaam in haar beeldtaal en dat voelde je ook in haar soundscape.’ 

Geluid, geen muziek 

Iedereen benadrukt het: het gaat om geluiden, niet om muziek. Anne legt uit: ‘In muziek geef je al heel veel emotie mee. Als je geluiden zoals een metronoom of hartslag laat horen dan geeft dat ruimte aan luisteraar om zelf te zien welke herinnering of gevoel er komt.’ Voor Sofie is geluid alvast een nieuwe bron van inspiratie geworden in het beeldend werk.