Thomas More bouwt culturele leerlijn in bij bacheloropleiding leerkracht lager onderwijs

‘Cultuur kwam zeker al aan bod in de opleiding, maar dat was eerder fragmentair’, vertelt docente Tine Van den Eynde. ‘Vanuit Thomas More kwam de vraag om een leerlijn uit te werken doorheen de volledige opleiding. Ik ging de expertopleiding rond Cultuur in de Spiegel volgen en combineerde dat met het maken van een diagnose van de opleiding. Wat deden we al? Waar lagen de kansen? Daar ontstonden de kiemen voor de leerlijn.’

Met die ruwe kiemen stapte Tine naar de academie waar ze zelf les volgde. De grootste noden zaten in onwetendheid en beperkte ervaring. Bij verschillende docenten was er veel onzekerheid rond cultureel bewustzijn en culturele expressie. Ze zochten dus iemand met de juiste mindset die invulling kon geven aan de leerlijn.

‘Polien en ik merkten ook dat collega’s niet altijd de taal en handvaten hebben’, zegt Tine. ‘Als je iets niet kan benoemen dan (her)ken je het niet, en als je het niet (her)kent kan je het niet benoemen. Ook dat is iets wat Polien aanreikt en waarin ze ons ondersteunt.’

Bewustmaking als eerste stap

‘Vaak is het benoemen op zich al voldoende om verandering in gang te zetten’, beaamt Polien Boons, kunstenares en leerkracht dko. ‘Het is mijn taak om de docenten bewuster en alerter te maken. Ik wil hen de juiste taal geven zodat ze er sterker bij stilstaan en de taal ook zelf gaan gebruiken.’  

In het eerste jaar van de Kunstkuur werkte Polien een aantal lessen mee uit en heeft ze ook een observerende rol. In het tweede en derde jaar zal ze de docenten bijstaan in het integreren van cultureel bewustzijn en culturele expressie in de lessen. ‘Er waren twee thema’s waarin we vorig jaar met verschillende collega’s al ingezet hebben op cultuur’, zegt Tine. ‘Die lessen werkte Polien verder uit. Een deel gaven we samen, als co-teachers. Als team leren we enorm veel van haar.’

Leerlijn door 11 thema’s en 3 studiejaren

Naast stage en de vakken van de lagere school, bestaat de opleiding in Thomas More Mechelen uit elf thema’s waarin leerinhouden geïntegreerd zijn. Het is daarin dat de leerlijn opgebouwd wordt. Binnen deze elf thema’s worden de culturele vaardigheden ingezet.

'We willen het cultureel bewustzijn in elk vak aankaarten, opentrekken en aanvullen'

Polien Boons, kunstenares en leerkracht dko

‘Dat heeft wel tijd nodig om het te laten inzinken en je er zeker bij te voelen’, zegt Tine. ‘Het blijft groeien. Gelukkig zijn alle collega’s mee op de boot gesprongen. We kunnen dit enkel verwezenlijken omdat het hele team meewerkt.’

De kracht van verbeelding

Een mooi voorbeeld is het thema ‘leer-kracht’ in de eerste fase van de opleiding. Hier leren de studenten lesvoorbereidingen maken binnen verschillende vakken. Niet iets waarbij je meteen aan cultuur denkt. Maar wat als je het koppelt aan Alice in Wonderland? Alle docenten waren bereid om het te proberen. Sommigen kwamen zelfs verkleed en brachten konijnen mee!

‘De verdienste van Polien en Kunstkuur is dat we eerst hebben ingezet op verbeelden, terwijl het gaat over het maken van lesvoorbereidingen’, legt Tine uit. ‘Om vat te krijgen op Alice in Wonderland, Lewis Caroll, het Victoriaans tijdperk, verschillende versies en illustraties, hebben we de studenten eerst zelf laten verbeelden.’

Ze leren ook spelen met taal en rekenen. Voor de lesvoorbereiding wiskunde moesten de studenten rekenproblemen bedenken. Zo kwamen ze uit bij de vraag: ‘Hoeveel koekjes moet Alice eten om genoeg te krimpen?’

Culturele vaardigheden als uitgangspunt

In het thema ‘kinderen van de muzen’ geven de afstudeerders zelf een les muzische vorming aan de starters van de opleiding. De culturele vaardigheden en dragers van Cultuur in de Spiegel zijn daarin mooi geïntegreerd. In één van de lessen gingen de studenten bijvoorbeeld aan de slag met readymades. De derdejaars verruimden het cultureel bewustzijn van de eerstejaars door heel expliciet in te gaan op het werk van Marcel Duchamp. Hoe kijken we daar nu naar? Wat betekende dat in die tijd?

Keuzevak ‘Expert Cultuuronderwijs’

Aanvullend op de leerlijn startte de lerarenopleiding met het keuzevak ‘Expert Cultuuronderwijs’. De studenten krijgen theoretische lessen over Cultuur in de Spiegel, maar ze proeven ook van de praktijk. Ze bezochten onder andere het atelier van Polien en volgden les op de academie. Intussen hebben de studenten zelf al een succesvol dynamoPROJECT gedaan.

‘Doorheen de jaren kunnen de studenten groeien’, zegt Polien. ‘Zo studeren leraren af met onderbouwde kennis en heel wat ervaring. Hopelijk geven ze het dan weer door aan hun eigen toekomstige leerlingen.’